Que s’es passat aquesta setmana ? Sharon, Iran, A 380 en Colombia, Segolena au Chilí, gripa aviara, Lisboa-Dakar, professor cotelaa, lucha per l’egalitat dels astres, eutanasia, sòudas, vaquí los subjectes que vau tractar aquesta setmana.

4 Ariel Sharon, lo premier ministre israelian foguec victima d’un autre accident vasculari cerebrau. foguec mes dans un subec provocat per sos metges. Aquelos reservan lor jutjament sus las sequelas possiblas.

4 Iran vòu contunhar d’aviar sa coneissença sus la sciéncia atomica. Contra l’ostilitat de la comunautat internacionala, se garçan pas mau dau vejaire de l’O.N.U. que lor demanda d’arrestar las recherchas dins aqueste domani. Israel que tremola après las menaças d’anequeliment proferias per lo president iranian e totas sas declaracions revisionistas.

4 A 380 se pausec en Colombia après son premier viatge transoceanique. L’auceu gròs passec Atlantica sensa degun problema.

4Segolena torna dau Chilí après aguer sostengüa la candidata socialista a la presidéncia de la Republica dau país de Pablo Neruda. Beleu per se donar de vam per 2007 ?

4La gripa aviara contunha son chaple : 40 mila jalinalhas mai fogueron tuaas en China que compta pereu doas mòrts umanas de mai. Turquia arriba pas nimai a s’aparar contra aquela malautia.

4Lisbòna-Dakar tocha a sa fin e foguec encar un còp endòlat per la mort d’un motard, l’african dau sud Caldecoot se tuec dimarç sus las piaas de Mauritània. En 28 edicions, es la vint-e-tresena disparicion sus aquesta corsa totjorn tant dangierosa.

4Carina Monet Toutain, la professora d’art plastique que foguec cotelaa dins son establiment lo 16 de decembre passat ven de contar son malastre e l’abséncia de respònsa de sa ierarchia que la mena a portar planha contra l’Educacion Nacionala. Lo chap d’establiment tant coma l’Inspeccion d’academia sacheron pas gerir aquela situacion, après mai d’un sinhalament faches per l’ensenhaira.

4 Joan-Loís Borloo, lo ministre de la coesion sociala presentec son plan per l’egalitat dels astres. Quatre mesuras importantas fogueron presentaas au conseu dels ministres de dimècres : aprentissatge per los joves de 15 ans, contracte de responsabilitat parentala, servici civiu volontari entre 16 e 23 ans, legalizacion dau testing per luchar contra lo delicte de morre brute que subisson totjorn joves e mens joves en quista d’un emplec.

4Una chirurgiana e una infirmiera son rampelaas a comparéisser dins un afaire d’eutanasia. La justícia faria dos peses doas mesuras, dins aqueu domani, après l’afaire recent, fòrça mai mediatizat que veguec la maire e lo metge d’un jove inocentats ?

4Las sòudas comenceron dimècres e van durar entre quatre e sieis setmanas. A vos de faire los afaires bòns, sensa butassaa, se la vos plai !

ACTU Setmana dau dimècres 11 de janvier de 2006 au dimarç 17 de janvier de 2006

Que s’es passat aquesta setmana ? Stardust, Koweït, femnas presidentas, Clémenceau, confinament, libret A, Alphand, Faizant, Emplec dels joves, vaquí los subjectes que vau tractar aquesta setmana.

4Après un viatge de 4 miliards 630 milions de quilometres dins l’espaci, la sonda americana Stardust es revengüa sus Terra diluns, amb sa recòlta de poussas. Mandaa en 1999, rescontrec lo 2 de janvier de 2004, pròchi Jupiter, la cometa Wild 2 vengüa de delà Pluton. Las particulas minusculas saràn analizaas per lo LEME, Laboratòri d’Estudi de la Materia Extraterrestra. Deurian fornir informacions importantas sus la formacion dau sistema solari.

4Lo sobeiran dau Koweït, cheikh Jaber Al-Ahmad Al-Sabah, se morrissec dimenja a l’atge de 79 ans. Reinava despiei 28 ans sus l’emirat petrolier. Son successor e cosin estant pron vielh e malaut, es en fach lo premier ministre que bailea lo país.

4Au Chili tant coma en Finlanda, son femnas que ganheron las eleccions presidencialas. Michela Bachelet l’a emportat au Chili amb 53 dels cent de las votz contra 47 dels cent a son rivau Pinera. Candidata socialista de 54 ans, pediatra, foguec ja ministra de la defensa. Es la maire de tres enfants. En Finlanda, Tarja Halonen, ja presidenta elegia en dos mila (2000), candidata dau partit sociau-democrate, es arribaa en testa dau torn premier de las eleccions presidencialas e deuria recuperar sensa problema son seti de chap de l’estat. Obtenguec quasi 46 e miei dels cent de las votz dimenja passaa.

4Lo fuelheton lamentable dau pòrta-avions Clémenceau s’es perlonjat aquesta dimenjaa davant lo passatge de Suez. Egipta avia blocat lo bateu de guerra. L’organizacion ecologista Greenpeace protesta totjorn contra l’exportacion de las bordilhas toxicas e lo demantelament forestier, per una man d’òbra paura e sens aparament d’un país en via de desvolopament, dau naviri francés.

4Lo confinament de la jalinalha foguec espandit a 58 despartiments de mai que los Aups Auts ne’n fan partia. Lo govern francés decidec divèndres passat de contunhar l’aparament contra la menaça de gripa aviara. Los avicultors se fan de marrit sang que la filiera es ja ben tochaa amb una cabussa dels 25 dels cent de la consumacion. En Turquia, 18 cases umans de gripa aviara, portaires de la socha H5N1, fogueron confirmats dins qu’eira, que tres pechons se morisseron la setmana passa.

4Après sieis mes als 2 dels cent, lo libret d’esparnhe dich « libret A » farè sa remontaa lo premier de febrier per tornar a son niveu de 2 virgula 25 dels cent, taus qu’avia ja obtengut d’òst de 2003 dins qu’òst de 2005.

4Rei de la pista de sabla tant coma aquela de neu, Luc Alphand ganhec dimenja lo Daquar 2006. Après la mòrt d’un motard e dos joves seats sus la pista dins la darriera setmana de corsa, l’espròva mostra qu’es totjorn tant dangierosa.

4Lo dessenhaire Jacques Faizant es mòrt dissàndes. Collaborator dau Figarò despiei 1959, era un dels caricaturistes los mai coneissuts amb mai de 30 mila dessenhs publiats dins aqueu quotidian.

4Domergue De Villepin anonciec diluns son plan per l’emplec dels joves. Ne’n fai sa segonda batesta per l’emplec. La creacion d’un CNE especiau per la joventut provoquec ja reaccions de las gròssas de l’oposicion e dels sindicats que veion aquí dedins encara mai de precaritat per los joves.

Que s’es passat aquesta setmana ? Cardiologia, Chapoutot, bota-fuec, TVA, Seb, balena, Etampes, Joubert, Loeb, Rugova, Vidal, Morales, Silva, Harper, vaquí los subjectes d’aquesta setmana.

4Las sezenas jornaas de cardiologia se debaneran aquesta setmana a Paris en preséncia de set mila cinc cents especialistas. Se tractava de sensibilizar lo public a la demarcha de seguir en preséncia dels simptòmas d'infarctus. Son set cents mila personas que patisson d'insufiséncias cardiacas e quasi cent cincanta mila que son victimas d'un infarctus.

4Divèndres passat, lo guida de montanha n'auta Pierre Chapoutot foguec emportat per una charança en Savòia, dins la faça nòrd de la poncha de Lachat qu'aparten au massiu de las Lausieras. Se morissec dins l'elicòpter que lo menava vers Grenòble. Era coneissut per sas òbras nombrosas sus los Aups.

4Lo botaire de fuec varenc Estefan Audibert foguec condemnat a doge ans de reclusion. Avia abrat un fuec en julhet de 2003 que 2 mila ectaras avian cramat dins Var, Pròchi Draguignan. La pena es lorda per que detz pompiers fogueron nafrats dins la lucha contra las flamas.

4Euròpa acordec fin finala la reduccion de la TVA a 5 virgula 5 per lo sector dau bastiment, mas foguec de non per la restauracion que gardarè sa taxacion au 19 virgula 6 dels cent. Fa mina grisa l'industria de l'ostalaria, que foguec pas tengüa la promessa dau candidat Chirac quora la darriera campanha presidenciala.

4Lo grop SEB a anonciat una reduccion dau nombre d'emplecs e son un molon a se faire de bila que mai d'una fabrica saran tochats, coma aquela de Tefal a Rumilly, en Savòia n'auta, que doas mila cinc cents personas li son empleiaas.

4La balena de la Tamisa subrevivec pas après sa remontaa dau flume englés. Es sopçonaa l'armaa englesa d'aver modifiat la percepcion auditiva de la balena que fasian d'assais d'explosius en mar dau nòrd, au dela de l'embochaüra dau flume.

4Dissàndes passat, a Etampes dins Essona, foguec organizaa una marcha silenciosa per sostenir Karen Montet-Toutain, aquesta professora que foguec cotelaa lo 16 de decembre darrier dins lo liceu professionau de la comuna. Tot aquò per chifrar d'una mena non violenta sus lo biais de reglar los problemas de las agressions e de tota violéncia dins los establiments escolaris.

4En patinatge sus glaç, Brian Jobert obtenguec la medalha de bronze au championat europenc darrier lo russa Evgueni Plushenko e lo soissa Stefan Lambiel.

4Après una sortia de rota au Monte-Carlo, Sebastian Loeb qu'avia devalat a la v'uechena posicion dau classament capitec finalament d'agantar lo podiom en finissent segond darrier lo finés Marcus Gronholm.

4Joan-Peire Vidal ganhec la corsa d'esqui de Kitzbühel dimenja e coma Raphaël Poirée finissec segond en biathlon a Anterselva, l'esper de medalhas als juecs olimpics torna venir.

4Evo Morales, lo president bolivian recentament elegit a prestat jurament dimenja après aguer recegut lo títol de chap suprème dels indians de la Andas au cors d'una ceremonia que se debanava dins las roïnas dau temple pre-inca de Tiwanaku.

4Au Portugau, lo candidat de drecha Anibal Cavaco Silva foguec elegit president de la Republica ce que fai qu'aqueu país va coneisser a son torn la co-abitacion.

4Au Canada, son los conservators que l'an emportat après doge ans de governament liberau. Lo baile Stephen Harper, que sarè premier ministre es pròchi de las ideas de Jòrgi Bush e especialament adversari ferotge dau protocòl de Kyoto.

4Palestina. Los islamistes dau Hamas emporteron las eleccions palestinianas en davançant lo fatà, que tenia dins qu'eira lo poer de l'autoritat palestiniana. Aquesta resulta tira pena als paises occidentaus que veion mau lo raprochament possible amb Israel e lo chamin de la patz sarè benleu plus malaisat.

4Urani iranian. Las autoritats de Teeran vòlon contunhar las recherchas sus l'enrichiment d'urani. Ce que tira pena a la comunautat internacionala que vèion d'un uelh marrit un país integrista quasi terrorista se dotar de l'arma nuclearia. Los cinc membres permanents dau Conseu de seguretat de l'ONU an demandat un rapòrt sus l'activitat nuclearia d'Iran.

4Mittal-Arcelor. Lo numerò v'un mondiau de l'acier, Mittal Steel, mandec divèndres passat una oferta publica de crompa sus son daufin Arcelor que l'avia pas demandaa e que refusa completament aquesta OPC jutjaa ostila.

4L'aupiniste Joan-Cristòu Lafaille a dispareissut dins Imalaia. A pus ges donat de nòvas despiei divèndres passat quora partec de son campament a set mila sieis cents metres vers cinc oras dau matin. Assaiava d'agantar lo som dau Makalu (8 463 m), son dogen de mai de v'uech mila. Aquesta montanha a encar jamai estaa vinçüa l'uvern e l'entrepresa era perilhosa. En 1992, era Peire Beghin, autre gigant d'Imalaia, qu'avia tombat sos los uelhs de Joan-Cristòu Lafaille quora l'ascension d'Anapurna.

4L'open d'Australia foguec remportat dissàndes per Amelia Mauresmo que la belja Justina Henin deguec abandonar en finala. Per los òmes, dimenja, foguec lo rei Rogier Federer que l'emportec facia au chipriòta Marcos Baghdatis qu'avia tombat als torns precedents tres joaires dau chap-detz mondiau.

4Los diables roges, los ockeiaires briançoneses, se qualifieron dimarç per la finala de la copa de França en s'empausant 3 a 2 facia a Angers. Lo matche se debanec a Meribel, en Savòia. Lor soetem bòn astre e beu juec per la finala.

4Lo Pic de Bure faguec tres mòrts dins una charança dimarç passat. Son tres militaris que fogueron emportats e l'enquesta de la gendarmaria deurè faire la lutz sus las causas dau drama. La risca era fòrta e la pertinéncia de la sortia d'aqueste grope de sordats sarè de definir.

4Cent mila chaumaires e mai ier dijòus dins la foncion publica. Lo govern que vòl lor faire perdre una part importanta de lor poer de crompar. 0 virgula 5 dels cents d'aumentacion dels salaris fai pas pron per las set organizacions sindicalas que rampeleron a la chauma. Las manifestacions rachamperon corteges grosses dins mai d'una vila de França.