ACTU Setmana dau dimarç, lo 2 de janvier au diluns, lo 8 de janvier de 2007


4 Dimarç, lo 2 de janvier de 2007.  E bonjorn ! E bon an ! Vos diso pas lo restant... que siam a la radiò e que me chau tenir dins las limitas de la correccion ! Kouchner virá a drecha. Marcá au partit socialista, l'ancian ministre de la santat Bernat Kouchner se dis favorable a un govern d'union nacionala. Per despassar los clivatges costumiers, se dis mesme leste a participar au govern se Micolau Sarkosy es elegí. Segon èu, la campanha menaa per los socialistas es pas la bòna que mescla "ideas bònas e fòrça arcaïsmes". Aponde que "chaudria plus ges mentir a (n')aquelos que patisson". S'es pas lo premier de virar la vèsta coma aquò, me fai totjorn pèna que quauqu'un que me semblava intelligent s'engani dins una dralha tant marria. Belèu que Sarkosy li faguèc la promessa d'un pòrtafuelha interessant. A deman.

4 Dimècres, lo 3 de janvier de 2007.  E bonjorn ! Èra un òme penjá. Dissande foguèc pendu Sadam Hussein, rèire tiran d'Iraq. Es pas normau que sieii pas un tribunau internacionau qu'aii jutjá lo "Rais", coma se disia. Sos crimis son tant afroses coma aquelos de Milosevich, non ? Sadam Hussein èra acusá de chaples incredibles, especialament contre los curdes, qu'avia previst, per elos, la solucion finala. S'avia pensá aquò quora la guèrra contra Iran, d'aprofiechar de la situacion excepcionala per eliminar aquèu pòple tot entier. Chau dire que la comunautat internacionala s'esmouguèc pas tròp, a (n')aquèla epòca, dau sòrt d'aquèu monde, escartelá sus quatre estats, perchaçá e eliminá en Turquia, gasá en Iraq... que poguèc jamai agantar son autodeterminacion, tant coma los Tibetencs, los Eritreencs, los Chechènas e tant d'autres. Lo problèma de las minoritats sensa estat sarè, amb l'ecologia, lo problèma mager dau sègle vint-un (XXI). A deman.

4 Dijòus, lo 4 de janvier de 2007.  E bonjorn ! Exili fiscau. Johnny Halliday decida de s'installar en Soissa. Paiava tròp d'impòstes en França, li chalia trobar lo mean d'eschapar au fisque francés. Chau dire que ja pas mau de bèu monde avia dubert lo chamin : grandas familhas industrialas (Peugeot, Bich, de Rothschild, Taittinger...), esportius (Mauresmo, Santoro, Forget, Prost, Alesi) e autras vedètas dau show-biz coma David Halliday o Charles Aznavor. Lo revengú de Jonnhy per 2005 es estimá 6 milions 650 mila euros. Amb 72 dels cent de ponccion fiscala en França, verai que li resta plus qu'un milion 862 mila euros per sobreviure un an a (n')aqueste paure òme. Verai perèu que chanto pas coma èu, mai veno de carcular que me chaudria trabalhar 20 ans e sieis meses per ganhar ce que Johnny tocha en un mes. E sieu pas un malurós ! Coma fasem per acceptar una eschala tant gròssa dels revengús que fai que tant de monde son dins la misèria quand quauques autres son tant riches que se pòt pas creire. A deman.

4 Divèndres, lo 5 de janvier de 2007. E bonjorn ! Los Don Quichotte fan d'emules. A París, long dau biau Sant-Martin, tendas acuilhisson SDF. Es l'òbra de l'associacion dels "Enfants de Don Quichotte". La misèria, soventas fes escondüa au monde, se mostra eira sensa vergonha, per una presa de consciença mai granda de la societat qu'engendra tant d'injustícia e d'inegalitat. Ier, vos parlavo de Johnny. Son pas aquelos que vivon sota los pònts que se van evasir en Soissa ! I a pas quauqua ren que vos tafura ? Ieu, personalament, trobo aquò butant. Coma apelar Republica o democracia un regime politique qu'engimbra tant d'exclusion, de misèria e de sofrença ? Coma fan los politiques per s'inquietar pas d'aquèla bomba a retardament ? Qui aurè lo coratge, dins lo fum de candidaturas a la presidéncia de la Republica francesa, de dire que n'i a pron e qu'es vengú indispensable de redurre l'eschala dels salaris, de taxar los profieches financiers, de faire que i aia plus ges de laissás de caire de la societat ? Bòna dimenchaa... A diluns que ven !

4 Diluns, lo 8 de janvier de 2007. E bonjorn ! Somalia. La començança d'una èra nòva. Après lo despart dels islamistes, l'apasiment es torná dins la capitala Mogadiscio. Aquelos que tenian la vila despiei junh de 2006 an fugí sota la pression de las fòrças etiopianas. Lo 24 de decembre passá, Etiopia reconeissia intervenir militariament en Somalia vesina e aver mandaa una contra-ataca contre los islamistes. Lo govern etiopian evocava son drech a la defensa legitima. Chaudria pas qu'aquela intervencion remplaça una ocupacion per una autra e que sieie la man mesa d'Etiopia sus lo territòri somalian. Aquèu pòple a lo drech, coma totes los autres (normalament) a l'autodeterminacion. Ali Mohamed Gedi, lo chap ministre somalian, afirmèc qu'istarè en son país tant de temps que "las autoritats somalianas de transicion n'auran lo besonh". A deman.

---

ACTU Setmana dau dimarç, lo 9 de janvier au diluns, lo 15 de janvier de 2007


4 Dimarç, lo 9 de janvier de 2007. E bonjorn ! En 1707 se morissia Sebastian Le Prestre de Vauban, aqueste gèni militari. França vai despausar un dorsier auprès de l'UNESCO per faire reconeisser l'òbra excepcionala d'aquèl òme sus lo plan mondiau. Avem, dins lo despartiment, mòstras mager dau gèni de l'architecte militari de Loís lo XIVen. Entre Briançon e Montdaufin, a laissá sus lo territòri dau nòstre relarg exemples remirables de fòrts e plaça-fòrta. Lo ministre de la cultura, Renaud Donnedieu de Fabre, rendèc publica sa decision divèndres passá. Lo dorsier dau malhum dels sites mager de Vauban sarè presentá en 2007 per l'Estat francés dins la categoria "ben culturau". Lo comitat dau patrimòni mondiau prendrè sa decision en junh de 2008. Es compausá de representants de 21 estats tant diverses coma Benin, Estats-Unís o Peró. A deman.

4 Dimècres, lo 10 de janvier de 2007. E bonjorn ! Dissande passá se debanèc a Barcilona la representacion de la "Pastorala de la Valèia", aquèla peça de teatre meravilhosa de Germana Waton de Ferry. Aguèc luec dins la sala (m')onte se debanèc la premiera de las representacions : la creacion. La preséncia dau chapolier dau Felibritge mostrava ben l'importança de l'eveniment. La Sala èra clafia de monde. La peça es escricha en quatre tablèus qu'èron presentás a chasca barraüra dau ridèu, ce que permetia au monde que tenon pas la lenga de comprendre la seguia. Tot aquèu polit monde se'n van a Betelèn sus la rampelaa dels pastres. Totas las generacions èran representaas sus las planchas, dels mai joves, que lors animators son de benastrujar tant la resulta es remirabla, dins qu'als mai vielhs que te tenon una lenga dau tron de Dieu. Foguèro esberluá ! A deman.

4 Dijòus, lo 11 de janvier de 2007. E bonjorn ! Divèndres passá, Fernando Araujo, un reire-ministre colombian tornèc trapar la libertat. Èra retengú en ostatge per la guerilhá de las FARC (Fòrças armaas revolucionàrias de Colombia) despiei 2000. Quora una operacion militària menaa per lo govern de Bogotá, s'eichapèc dau camp (m')onte èra tengú presonier. Fasia partia dau grope de 58 ostatges que la guerilhá prepausa de liberar contra los cinc cents (500) rebèlas detengús per las fòrças estatalas colombianas. Ingrid Betencourt fai totjorn partia dels 57 ostatges que demòran dins las mans de las FARC. Chau esperar que lo problèma sarè reglá lèu, que dura de longa, en evitant lo banh de sang. Saria ben de trobar una solucion politica e diplomatica que permèti de sortir de la crisi. A deman.

4 Divèndres, lo 12 de janvier de 2007. E bonjorn ! Canibalisme a Rouen. Segon lo director de la preson, Ives Bidet, la susvelhança saria pas en causa : « Las rondas foguèron fachas a las oras indicaas, n'avem la pròva, las avem provesias a la justícia ». Dins aqueste afaire, l'acte de canibalisme saria está comes per un detengú sus un autre, que perteava la chambra dau gormandiás-fadá. Auria fach coire un morcèu de paumon de son co-detengú. Lo problèma es totjorn pas reglá de la plaça dels detengús "estranhs" dins las institucions penitenciàrias. Sobretot qu'aquèl òme malaut auria demandá, segon son avocat, d'estre retirá dau mitan carcerau que crenhava ja cometre actes irreparables. Justícia a de chifrar sus lo plaçament d'aquelos tipes que cometon actes de folia e que se troban per aquò estremás amb detengús que purjan annaas de preson per actes de delinquéncia greva, mas qu'an b'lèu besonh d'estre destriás d'aquelos que relevan puslèu d'establiments psiquiatriques. Bòna dimenchaa... A diluns que ven !

4 Diluns, lo 15 de janvier de 2007. E bonjorn ! Los 3 e 4 de janvier, ja quatre mòrts en dos jorns dins los Aups. Dos randonaires foguèron tuás, dimècres, lo 4, dins Cairas, vers 2 400 mètres, sota lo laus de Soliers. La velha, un jovent èra defuntá en resquilhant fòra-pista dins l'estacion dels Arcs. Un autre foguèc emportá dins una zòna fòra-pista dau domani dels Grands Montets, avia 20 ans e èra dau país. Se morissèc dins la nuech seguènta a l'espitau de Salanchas. Lo monde se beton un pauc tròp en fisança. Un periòde de marrit temps, un pauc de frustracion e quora arriba lo solèu, s'eissublian un pauc las règlas elementàrias de seguretat : umilitat, coneissança dau terren e de la nivologia, materiau adaptá, arva, pala, sonda e aquesta nocion un pauc empirica que li dison "experiéncia". Chaudria pas recomençar coma l'an passá que lo bilanç catastrofique ponchèc dins qu'au 54 mòrts dins las lavanchas, totas disciplinas confondüas. A deman.

---

ACTU Setmana dau dimarç, lo 16 de janvier au diluns, lo 22 de janvier de 2007


4 Dimarç, lo 16 de janvier de 2007. E bonjorn ! Succès dau plan "Alèrta raubatòri". Dos levaments foguèron esclarzís en quaranta-e-(v')uech oras. Los meinats dispareissús dijòus e divèndres passás foguèron lèu localizás tant coma lors raubaires p'r amor de las entresenhas provesias per las personas qu'avian auvís los messatges audio-visuaus dau ministèri dau dedins. Despiei sa mesa en aplicacion premièra en julhet de 2006, son lo segond e tresen viatges qu'es utilizá aquèu dispositiu eritá dels modèls estats-unian e canadian diches "Amber Alert". Mandat dijòus passá, après la disparicion, la vèlha, d'un dròlle d'onge ans e de sa sòrre de (v')uech ans dins Ivelinas, avia permes de tornar trobar lèu los pechons amb un vesin descrich coma handicapat mentau leugier, tre lo lendeman. Divèndres, èra un norriçon de quinge jorns, lo pechon Bilel, que dispareissia, raubat a l'espitau de Montfermelh en Seina-Sant-Denís. Foguèc perèu retrobá tre lo lendeman a Bretinhí-sus-Òrge p'r amor lo video-regardaor, installá dins los carris, que permetèc de reperar Linda, la jova raubairitz. Per lo moment, aqueste plan fonciona ben. A deman.

4 Dimècres, lo 17 de janvier de 2007. E bonjorn ! En grandas pompas foguèc adobá lo Micolau Sarkòzy dimenja a París Pòrta de Versalhas. Lo faste de la ceremonia d'investitura foguèc d'un luxe insultant per la paurilha de la Republica. 50 mila personas reçaupüas dins un aparat qu'a ren d'enviar au sacre napoleonian aclamèron lo candidat solet a la candidatura despiei lo retrach de Michèla Alliòt-Maria e l'allegéncia, fin finala, dau quite Domergue Galouzeau De Villepin. Solet contestaire de subsistir, lo deputat Micolau Dupont-Aignan, foguèc condemná a demissionar de l'UMP que la paraula li foguèc refusaa a la tribuna dau Grand Adobament. Abséncia remarcaa, aquèla dau Jaume Chirac qu'a totjorn pas dicha son idea pertochant una candidatura sieuna. En novembre de 2004, quora l'accession de Sarkòsy a la presidéncia de l'UMP, mandèc sa femna Bernadèta coma representanta. Mas aquèu viatge, pas ges. A deman.

4 Dijòus, lo 18 de janvier de 2007. E bonjorn ! Participatz a la mai gròssa mobilizacion dels ciutadans contra lo chamjament climatique ! L'Aliança per la Planèta (gropament nacionau d'associacions environamentalas) manda un rampèu simple a tots los ciutadans, cinc minutas de pausa per la planèta : tot lo monde amorça sas velhas e lutz lo 1er de febrier de 2007 entre (v')uech oras manca cinc e (v')uech oras. S'agís pas d'esparnhar cinc minutas d'electricitat unicament aqueste jorn, mas d'atraire l'atencion dels ciutadans, dels medias e dels decideires sus lo degalhatge d'energia e l'urgéncia de passar a l'accion ! cinc minutas de pausa per la planèta : aquò pren pas gaire de temps, costa ren, e mostrarè als candidats a la presidenciala que lo chamjament climatique es un subjècte que dèu pesar dins lo debate politique. Perque lo 1er de febrier ? Sortirè, aqueste jorn, a París, lo rapòrt novèu dau grope d'experts climatiques de las Nacions Unias. Aqueste eveniment se debanarè en França : chau pas laissar passar aquesta ocasion de virar los projectors chap a l'urgéncia de la situacion climatica mondiala. A deman.

4 Divèndres, lo 19 de janvier de 2007. E bonjorn ! Dissande passá, Ismaïl Haniyeh, chap ministre palestinian gessí dau Hamas, acusèc Estats-Unís de voler entraïnar Palestinians dins una guèrra civila. A rampelá son pòple a arrestar la violéncia davant l'arribaa de la secretairitz d'estat estats-uniana Condoleezza Rice dins la region. Aquesta arribèc just en començança de l'après-dinnar en Israël, etapa premièra de sa viraa au levant pròchi. Haniyeh detalhèc una estrategia que poiria empachar la division dels Palestinians "objectiu, segon èu, d'Israël e dels Estats-Unís". Sotalinhèc l'importança d'aparar l'unitat nacionala palestiniana, de cessar las violéncias e las campanhas d'incitacion dins medias entre los movements Hamas e Fatah. Recomendèc de tornar au dialògue per formar un govern d'union nacionala. "Las politicas estats-uniana e israeliana cherchan a botar lo pòple palestinian dins la fornesa de la guèrra civila", declarèc lo chap ministre. Bòna dimenchaa... A diluns que ven !

4 Diluns, lo 22 de janvier de 2007. E bonjorn ! Natalia Gettliffe, condemnaa en decembre a sege meses de preson per la justícia canadiana per lo raubatòri de sos dos ainats, retrobèc los sieus dissande, lo 13 de janvier, dins lo vilatjon ardeschés de Sant-Alban d'Ai. "Ieu, eira, me vau repausar." declarèc la femna jova de 35 ans davant sa maison, son companhon a son costat, tota sorrisenta amb son pechon darrier Martin, quatre meses, dins un breç, e lor premier dròllet, Joan-Felipe, detz-e-set meses, dins los brasses de son òme. Francés Gruzelle explicava : "dirè ren, encuei." Natalia Gettliffe sortèc de la maison d'arrest de Fleury-Mérogis, dins Essona, p'r amor una liberacion condicionala parentala, amb son pechon Martin, naissut en detencion au Canada lo 26 de setembre darrier. Dintrèc en Ardescha en veitura amb d'amics originaris de la region parisenca. A deman.

---

ACTU Setmana dau dimarç, lo 23 de janvier au diluns, lo 29 de janvier de 2007


4 Dimarç, lo 23 de janvier de 2007. E bonjorn ! La fortuna dels candidats a l'eleccion presidenciala francésa fa raiar pas mau de tencha. Li vau de mon coblet pechon de cronicaire. Despiei 1998, los candidats a l'Elisea devon declarar son patrimòni. La lei lor impausa... de remetre au Conselh Constitucionau un estat dels luecs de la lor situacion. La Dòna Voynet foguèc la premiera de mandar sa declaracion. Es pas assubjectia a l'I.S.F. (l'Impòste de Solidaritat sus la Fortuna) creat en 1989 tant coma Arlèta Laguiller, Maria-Jòrgia Buffet, Francés Bayrou, Olivier Besancenòt e Felipe De Villiers. Au contrari, li son assubjectís Segolèna Royal (per la segonda annaa), Micolau Sarkòsy (despiei un an) e Jean-Marie Le Pen que compta desvelar l'estat dau sieu patrimòni solament quora "tot lo monde l'aurè fach". Au moment de metre son bulletin dins l'urna, saran chausa que comptaran... o pas ? A deman.

4 Dimècres, lo 24 de janvier de 2007. E bonjorn ! Lo GIGN sos lo tuert. Lo Grope d'Intervencion de la Gendarmaria Nacionala, celèbre còrs d'elèit, ven de perdre un de sos òmes. A Gensac sus Garona, quora una intervencion, lo gendarma foguèc tuá per un fòra-sen divèndres de sera. Per mestrear lo forsenat embarrá dins son ostau, l'unitat d'elèit s'introdusèc dins la maison e l'òme tirèc, tuant un gendarma e ne'n nafrant dos autres. Aquò nos rementa la dangierositat dau mestier e especialament l'exposicion d'aquelos super-gendarmas qu'intervenon dins operacions sovent delicaas e de risca (n')auta. L'unitat d'elèit que compren encuei a pauc pres cent-seissanta òmes, es basaa a Satòri, prochi Versalhas. Sa reputacion d'excelléncia data de 1994 quora la presa de contraròtle per quatre piratas de l'èr d'un A tres cent (v')uechanta (380) d'Air-France a l'aeropòrt d'Alger, una velha de Nové. Un seissantenat de passatgiers foguèc liberá mas tres ostatges foguèron abatús des quaus un francés. L'endeman dins la nuèch, l'assaut sus l'aeropòrt de Marselha-Marinhana entraïnèc la mòrt dels quatre terroristes e se deplorèc sege nafrats solament demieg los ostatges e nòu demieg los gendarmas. A deman.

4 Dijòus, lo 25 de janvier de 2007. E bonjorn ! Presidenciala estats-uniana. Hillary Clinton se manda dins la campanha. Una First Lady que se vòu la taula ovala per èla, vaquí un inedit dau caire de l'Ostau Blanc, a Oachingtòn. "Li vau, e li vau per ganhar" anoncièc dissande passat la femna dau Bill, lo reire president estats-unian. La senatritz democrata crea un comitat exploratòri per sa candidatura a la presidenciala de 2008. (v')Uech ans après aguer laissaa la Maison Blancha, ambiciona de li tornar. Afirma dins una letra e sus son site Interret : « Es una eleccion fòrça importanta amb questions gròssas a la clau. Coma faire per metre fin onorablament a la guèrra d'Iraq ? Coma garantir l'accès a un sistèma de santat viable per chasque estats-unian ? » Dins qu'aquí, promes de faire « tot ce qu'es en son poer per limitar los degalhs de l'administracion Bush. » A deman.

4 Divèndres, lo 26 de janvier de 2007. E bonjorn ! Los Justes de França onorás au Panteon. Dijòus, lo 18 de janvier, se debanèc au Panteon de París un omenatge als dos mila set cents Justes de França e als eròis anonimes que sauvèron milierats de jusieus de la mòrt dau temps de la segonda guèrra mondiala. Jaume Chirac rendèc l'omenatge de l'Estat a tot aquèu brave monde qu'escondèron, qu'aparèron e qu'auberjèron jusieus a la risca de la lor vita. « Lo combate dels Justes per la toleréncia, contra l'antisemitisme e lo racisme es una batalha totjorn recomençaa », declarèc lo Chap de l'Estat. « Vos, Justes de França, avetz transmes a la nacion un messatge essenciau, per encuei e per deman : lo refús de l'indiferéncia e de l'emborniament ». Apondèc que « lo regime de Vichí, clica revenjairitz e odiosa, foguèc un desonor per França ». Bòna dimenchaa... A diluns que ven !

4 Diluns, lo 29 de janvier de 2007. E bonjorn ! Bruno Gollnisch, lo numerò dos dau FN, foguèc condemná dijòus, lo detz-e-(v')uech de janvier a tres meses de preson amb sosta per lo tribunau correccionau de Lion. Èra perseguí per « Contèsta de l'existéncia de crimi contra l'umanitat per paraulas ». Lo jorn de l'omenatge rendú als Justes, lo tribunau exigèc en otra dau bras drech de Le Pen, recentament elegí a la testa dau grope novèu de la drecha extrema au Parlament europenc, que financièssi la publicacion d'aqueste jutjament dins la premsa. Avia prononciás aquelos prepauses odioses quora una conferéncia de premsa a Lion lo (v')onge d'otòbre de 2004. Avia declará : « Remeto pas en question las deportacions ni los milions de mòrts dels camps nazis mas quant a saupre lo biais qu'aquèlas gents son mòrtas, aqueste debate se dèu debanar ». La sanccion dau Bruno Gollnisch es assortia d'una emenda de cincanta-cinc mila euros. A deman.

---

ACTU Setmana dau dimarç, lo 30 de janvier au diluns, lo 5 de febrier de 2007



Michèu Prat